جعبه ساز | www.boxmaker.ir
تاریخ انتشار: ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۲
پیشروی متر‌به‌متر برج‌ها به سوی ارتفاعات تهران
  عکس:مهدي حسني، شرق صدرا محقق: خیلی‌ها می‌گویند برای چرخاندن چرخ زندگی در شهر بزرگی مثل تهران باید سرسختانه تلاش کرد و جنگید. در همه روزهایی که ساکنان این شهر در گوشه‌و‌کنار وسعت ...

 

عکس:مهدی حسنی، شرق
صدرا محقق: خیلی‌ها می‌گویند برای چرخاندن چرخ زندگی در شهر بزرگی مثل تهران باید سرسختانه تلاش کرد و جنگید. در همه روزهایی که ساکنان این شهر در گوشه‌و‌کنار وسعت ۷۲۰ کیلومتری آن برای آنچه در بیان عامیانه «یک لقمه نان» گفته می‌شود، مشغول تلاش هستند، در انتهای محدوده شمالی شهر که به کوهپایه‌های ارتفاعات البرز می‌رسد هم مبارزه بی‌امان دیگری سال‌هاست در جریان است؛ مبارزه‌ای متربه‌متر که برای فتح بخش‌های بیشتری از خاک کوه و کسب ارتفاعی بیشتر به نسبت ساختمان‌های همسایه در گرفته است. اگر در مرکز شهر، جنگ، جنگ نان است، در آن ارتفاع ۱۸۰۰متری که قیمت هر مترمربع از خاکش چندین میلیون تومان می‌ارزد درگیری فقط برای رسیدن به مساحت و ارتفاعی بیشتر است. هرکس می‌کوشد بخش بیشتری از «خاک مفت کوه» را به چنگ بیاورد. گرفتن مجوزهای لازم اعم از سند، پروانه ساختمان، مجوز آب و برق و گاز و… هم کار چندان سختی نیست. یک وبلاگ‌نویس معروف که این روزها در حال ساختمان‌سازی در تهران است، با تشریح رشوه‌گیری برخی ماموران برای دادن مجوزهای لازم وضعیت را این‌گونه توصیف می‌کند: «من خودم کاملا راضی هستم که دومیلیون‌تومان باج سیبیل بدهم و مثلا بتوانم ۱۰متر بیشتر از آنچه در جوازم هست خانه بسازم… ۱۰متر یعنی ۲۰میلیون سود بیشتر… خب بگذار دومیلیونش هم برود توی جیب کسی که می‌تواند جلو من را بگیرد، اما نمی‌گیرد…»
پیش از آنکه تهران در سال ۱۱۷۴ خورشیدی توسط آقامحمدخان، پایتخت ایران شود تا اواسط سلطنت ناصرالدین شاه، این شهر درون حصاری محدود می‌شد که کل طولش هشت‌کیلومتر بود. این حصار بر اساس مختصات تهران امروز از شمال به میدان توپخانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی (شاپور) می‌رسید. جمعیت آن روزهای تهران ۱۵هزارنفر بود. شاهان قاجار تلاش زیادی برای افزودن بر وسعت و جمعیت شهر مرکزی کشورشان کردند. کل تلاش آنها اما در نهایت مساحت این شهر را به ۲۲‌کیلومتر رساند. حصار دور شهر با تمامی دروازه‌های آن در دهه اول سلطنت رضاخان، با هدف تعریض خیابان‌های پایتخت و نوسازی شهر تخریب شد تا تهران، بزرگ‌تر و وسیع‌تر شود.
حالا ۲۱۸‌سال پس از روزی که تهران پایتخت شد مساحت این شهر ۱۸۰ برابر بزرگ‌تر و جمعیتش حدود ۶۰۰ برابر بیشتر شده است. علاوه بر این تهران به مهم‌ترین و گران‌ترین شهر ایران هم تبدیل شده است. قیمت هر متر‌مربع زمین و ملک در بخش‌هایی از مناطق خوش آب‌وهوای آن در کوهپایه‌های شمالی به حدود ۱۰ تا ۲۰میلیون رسیده است. همین هم حریم شمالی شهر تهران را به ارتفاع بلند ۱۸۰۰متری از سطح دریا و در دل کوه رسانده است. به‌گونه‌ای که حالا قسمت‌های کمی از ارتفاعات تهران از هجوم برج‌سازی و خیابان‌کشی در امان مانده است.
در این راه هم هر‌چه درخت و فضای سبز در این قسمت‌ها بوده تخریب شد و به جای آن برج در دل کوه رشد کرده است.وضعیت به حدی بغرنج شده است که مقامات بلندپایه کشور هم به موضوع ورود کردند. مقام معظم رهبری در سال ۱۳۸۷ درخصوص وضعیت حریم شهر تهران گفتند: «همه زمین‌های شمال و شمال‌شرق تهران باید آزاد و فضای سبز و طبیعی شود و به مردم در عوض آن زمین یا خانه داده شود.» با این حال متولیان امر چه در نهادهای شهری و چه در نهادهای دولتی با بی‌توجهی به این فرمایش صریح ایشان، مجوز تخریب و تصرف بخش‌های دیگری از شهر را برای برخی سودجویان فراهم کرده‌اند.
متولیان شهر برای افسار‌نهادن بر گردن اژدهای چموش زمین‌خوار خط ۱۸۰۰متری را انتهای محدوده شهر تعیین کرده تا شاید از پیشروی برج‌سازی جلوگیری کنند. یکی دیگر از طرح‌هایی که برای ساماندهی این وضعیت در دستور کار قرار گرفت، تصویب و اجرای طرحی موسوم به «طرح تفصیلی شهر تهران» در ابتدای سال ۹۱ بود. شهردار تهران این طرح را نقشه راهی خواند که راه فساد و رانت‌خواری‌ها را در شهرداری می‌بندد.قرار بود طرح تفصیلی شهر تهران نقشه راه ساخت‌وساز در پایتخت باشد. در این طرح، پایتخت به چهار پهنه‌ «سکونت»، «فعالیت»، «مختلط» و «‌حفاظت‌سبز» تقسیم شده است که به موجب آن، زمین‌های قابل‌استفاده در شهر، برحسب قرارگیری در یکی از این قسمت‌ها، مشمول یکی از انواع ساخت‌وسازهای مجاز خواهد شد به این معنی که در هر پهنه، مقررات با دیگری متفاوت است. بر این اساس آن مناطقی که در تهران «حفاظت‌سبز» نام گرفته مناطقی به خصوصی در پایتخت هستند که به هیچ‌وجه نباید در آنها ساخت‌وساز شود. زمین‌های ارتفاعات شمالی شهر به خصوص آن دسته که در آنها درخت و فضای سبز باشد یکی از همین قسمت‌هاست. با این حال شواهد نشان می‌دهد این طرح با همه سر‌و‌صداهایی که اجرای آن در پی داشت و همه وعده‌هایی که شهردار و دیگر مقامات شهری درباره‌اش داده‌اند، توان چندانی در زمینه جلوگیری از مهار غول زمین‌خواری دست‌کم در بخش شمالی شهر ندارد.برای دیدن یک نمونه از این موارد، می‌توان به محله نیاوران و کوچه سی‌و‌دوم خیابان جمشیدیه در شمال شهر تهران مراجعه کرد. در ضلع شمالی این کوچه «بنچ مارک‌هایی» زرد‌رنگ در زمین کوبیده شده که هشدار می‌دهد ارتفاع این نقطه شهر از ۱۸۰۰متر بالاتر است، از اواسط کوچه تا انتهای بن‌بست آن در همان ضلع شمالی پوشیده از درختان مختلف است که نشان می‌دهد این منطقه بخشی از فضای سبز یا همان نقاطی است که بر اساس طرح تفصیلی شهر جزو محدوده «حفاظت‌سبز» تقسیم‌بندی می‌شود. با این حال سه ماه پیش در آخرین نقطه از این فضای سبز ۱۴هکتاری تابلویی نصب شد که اطلاعات روی آن خبر می‌داد به زودی در این محل برجی سر بلند خواهد کرد که ۶۴ واحد را شامل می‌شود. برای این کار هم یک بیل مکانیکی وارد عمل شد و در مساحتی به اندازه ۱۱۰۰متر، هرچه درخت بود از ریشه کند تا شرایط برای برج‌سازی فراهم شود. با این حال با ورود ساکنان و همسایگان این فضای سبز، به صورت موقت از ادامه کار جلوگیری شد.
بررسی همسایگان از نهادهای مختلف شهری و دولتی و اسنادی که این افراد به «شرق»دادند، نشان می‌دهد متولیان، برخلاف نص صریح قانون، طرح تفصیلی و دستور مقام معظم رهبری همه مجوزهای لازم برای ساخت این برج را به متصرفان زمین واگذار کرده‌اند. با این حال پیگیری و سماجت آنان برای جلوگیری از تخریب بیش از پیش فضای سبز، در نهایت منجر به آن شد که مهدی چمران رییس شورای شهر تهران و محسن شوکتی رییس حفاظت محیط‌زیست تهران با صدور نامه و اخطاریه‌هایی خطاب به شهردار منطقه و متصرفان زمین، خواستار جلوگیری از ساخت‌وساز در این منطقه شوند. علاوه بر این، دیوان عدالت اداری هم به موضوع ورود کرده و رای به عدم ساخت‌و‌ساز داده است. بر این اساس کار ساختمان‌سازی تاکنون در این نقطه مسکوت مانده، ولی هنوز تابلویی که نشان می‌دهد قرار است ساختمان‌سازی در این نقطه انجام شود در محل نصب است. این تنها یک مورد از موارد مشابهی در شمال شهر تهران است که با سماجت همسایه‌ها از آن جلوگیری شد. با این حال پرسش این است که مسوولان شهرداری تهران چرا و چگونه با وجود صراحت قانونی در رابطه با ممنوعیت هر‌گونه ساخت‌و‌ساز در مناطق فضای سبز شهر، آن هم چند ماه پس از آغاز به کار طرح تفصیلی، همه مجوزهای لازم برای تخریب فضای سبز شهری چون تهران را صادر می‌کنند تا به جای آن یک برج بلند‌مرتبه از دل کوه سربرآورد؟
Print Friendly, PDF & Email
امکان درج نظر مسدود شده است. از صفحۀ تماس با ما استفاده نمایید.
پربازدیدترین ها
اخبار شهرداریها
لمون پرس